Logainmneacha agus an Éiceolaíocht sa Chomhthéacs Eorpach

Gairm ar Pháipéir: Ceardlann Logainmneacha

[English version below] 

Tá ceardlann á reáchtáil ag Gaois (Fiontar & Scoil na Gaeilge, DCU) agus an Brainse Logainmneacha (An Roinn Forbartha Tuaithe agus Pobail agus Gaeltachta) chun plé a dhéanamh ar na naisc idir na logainmneacha agus an éiceolaíocht sa chomhthéacs Eorpach. Tógfaidh sé seo ar shraith ceardlann atá á reáchtáil gach re bliain ó 2012 i leith. D’fhéadfaí díriú ar thopaicí ar nós —

• Tagairtí sna logainmneacha d'éiceachórais nach maireann nó atá athraithe as éadan – coillte, portaigh, etc.
• Ról na teanga agus na hoidhreachta logainmníochta i bhfianaise an athraithe aeráide.
• Fianaise i logainmneacha den athrú aeráide nó úsáide.
• Fianaise ar scaipeadh stairiúil ainmhithe agus plandaí áirithe – an torc, an mac tíre, etc.
• Tagairtí do chúraí ithreach / don gheolaíocht.
• Úsáid na fianaise seo i gcomhthéacsanna comhaimseartha: oideachas éiceolaíochta, athdhúlrú, athbhunú speiceas, cosaint ar thuilte, etc.
• Modhanna ríomhaireachtúla chun scrúdú a dhéanamh ar fhianaise éiceolaíochta sna sonraí logainmníochta i gcomórtas le tacair sonraí oscailte eile.

Beidh an cheardlann á reáchtáil trí Ghaeilge (ar maidin) agus trí Bhéarla (tráthnóna) ar an Déardaoin 23 Iúil 2026 (agus, má gá, ag leanúint ar aghaidh ar an Aoine 24ú), ar Champas na Naomh Uile, DCU.

Más spéis leat páipéar a thabhairt ag an gceardlann cuir teideal agus achoimre 200 focal chuig una.bhreathnach@dcu.ie faoin Luan 23 Márta. Tá fáilte roimh fhiosruithe neamhfhoirmiúla chomh maith.

Droim Toirc an uair sin ab ainm don áit seo,

agus ní raibh ann ach coillte agus fásach,

coin allta is broic ag éirí in airde,

gur bhuail na Fir Bhoilg cuan Phort Láirge.

Thóg siad seilbh gan fear a mbarrtha,

chuir siad fúthu agus rinne siad áras,

bhí siad faoi bhród agus lán d’áthas

mar stríoc siad a gcúrsa ó chumhacht a namhad.

Ghearr siad crainn agus rinne láthair

agus chuir siad an ríocht ar ndóigh i bhfáinne,

ó Dhún Dónaill go Droichead Átha,

ó Bhinn Bhorb ó thuaidh go cuan Chionn tSáile.

as ‘Seanchas na Sceiche’ le Raiftearaí (1779–1835)

Placenames and Ecology in the European Context

Call for papers: Placenames Workshop

Gaois (Fiontar & Scoil na Gaeilge, DCU), and the Placenames Branch (Department of Rural and Community Development and the Gaeltacht) are organising a workshop on the topic of placenames and ecology in the European context. This will continue the series of biannual placename workshops. Topics could include

• References in placenames to extinct or altered ecosystems – woodlands, bogs, etc.
• The role of language and toponymic heritage in the light of climate change.
• Evidence in placenames of climate change or changes in usage.
• Evidence of historical distribution of animals and plants – the boar, the wolf, etc.
• References to soil formations / geology
• Use of this evidence in contemporary contexts: ecology education, rewilding, species restoration, flood protection, etc.
• Computational methods for examining ecological evidence in toponymic data in comparison with other open datasets.

The workshop will be in Irish (in the morning) and in English (in the afternoon) on Thursday 23 July 2026 (and will continue, if necessary, on Friday 24th), on the DCU All Hallows Campus. 

If you are interested in giving a paper at the workshop, please send a title and 200-word abstract to una.bhreathnach@dcu.ie by Monday 23 March. Informal enquiries are also welcome.

Aisling ghéar do dhearcas féin

ar leaba 's mé go lagbhríoch

an ainnir shéimh darbh ainm Éire

ag teacht im ghaor ar marcaíocht,

a súile glas, a cúl tiubh casta,

a com ba gheal 's a mailí,

dá mhaíomh go raibh ag tíocht 'na gar

a díogras, Mac an Cheannaí

from ‘Mac an Cheannaí’ by Aogán Ó Rathaile (c. 1675–1729)